Spomen kuća „Braća Tan“: 125. godina od smrti slikara Tan Mora

Uspomen kući „Braća Tan“ je u ponedeljak 11. marta održana svečana komemoracija povodom 125 godina od smrti renomiranog slikara Tan Mora. Ovu svečanost organizovalo je Društvo intelektualaca „Braća Tan“. Prema protokolu ove manifestacije najpre je tog dana u 17 časova u Katoličkoj crkvi posvećenoj Bogorodici u centru Bečeja održana misa koju je služio monsinjor Ferenc Fazekaš, biskup subotičkog okruga.

Nakon mise je u 18 časova otvorene i izložba u Spomen kući „Braća Tan“ koja je posvećena stvaralaštvu ovog velikog umetnika. Na izložbi, koju ovih dana možete svakodnevno da pogledate, izložene su reprodukcije njegovih poznatih dela koja se nalaze širom Evrope u muzejima ali i nake originalna dela do kojih je bilo moguće doći. Izložba je realizovana u saradnji sa Gradskim muzejom u Bečeju. Originalna dela koje se mogu ovih dana videti na izložbi u Bečeju je oltarska slika Svetog Mihajla i bočna oltarska slika Svete Ane iz bečejske crkve. Jedan od zanimljivijih eksponata na izložbi je i originalni dizajn mađarske markice koji je Tan Mor dizajnirao na zahtev Janoša Košuta. Iako ova markica nikada nije zvanično štampana i bila u upotrebi, posebno nakon revolucije 1848/9. godine ona je naknadno štampana kao reprodukcija za potreba izlaganja i otkupljena je za potreba ove izložbe. Na ovoj izložbi, zanimljivo je, da mogu da se vide i dve  oltarske slike koje su izvađene i prezentovane van crkve.

Ovoj manifestaciji prisustvovali su brojni zvaničnici i gosti uključujući i novoizabranog predsednika Saveza vojvođanskim Mađara, Balinta Pastora. Izložba će biti otvorena  za sve posetioce do 18. marta.

Tan Mor je rođen u Bečeju 1828. godine u kući koja se danas na-lazi u centru Bečeja i gde je pre desetak godina nakon renoviranja otvorena Spomen kuća „Braća Tan“ kao svojevrsni kulturni centar koji sadrži muzejsku postavku kako posvećenu slikaru Tan Moru tako i njegovom bratu Karolju, naučniku i hemičaru. Tokom cele godine u ovom prostoru osim stalnih postavki odvijaju se i razna predavanja za decu, mlade ali i za odrasle posetioce, održavaju se umetničke manifestacije, izložbe i tribine, program rada je veoma bogat i skoro svakodnevno zaposleni u ovoj ustanovi rade na afirmaciji kulture, naučnog stvaralaštva, preduzetništva i civilnog sektora.

Slikar Tan Mor je po obrazovanju bio pravnik, a u Budimpešti je završio i studije filozofije. Bio je učenik mađarskog slikara Mikloša Barabaša koji je radio u stilu bidermajera. Sam Tan Mor je većinu svojih dela uradio u stilu realizma sredine 19. veka. Prekinuo je studije da bi aktivno učestvovao u revoluciji 1848/9. godine a nakon toga se ozbiljnije posvetio slikarstvu. Stil slikanja je usavršio u periodu posle revolucije u Beču i vrativši se ponovo u Budimpeštu otvorio je sopstveni studio i galeriju i postao jedan od najvećih slikara u Mađarskoj 19. veka.  Žanrovski pokrivao je sve od savremenih portreta i slika iz svakodnevnog života pa sve do crkvenih freski i crkvene tematike.

Samo pet mesta u Vojvodini mogu da se pohvale da imaju neke od primeraka njegovih oltarskih, crkvenih dela a to su pored Bečeja još crkve u Gornjem Bregu kod Sente, u Malom Iđošu, Novom Kneževcu i Srbobranu.

Izložbu je zajedno sa organizatorima i članovima Društva intelektualaca „Braća Tan“ koncipirala i pružila stručnu pomoć i kustoskinja – istoričarka umetnosti Gradskog muzeja u Senti Kristina Sarka Mandić.

Ovom prilikom je takođe otkrivena i spomen ploča u dvorištu Spomen kuće „Braća Tan“ posvećena Tanu i Karolju Moru gde je takođe održana mala svečanost tim povodom uz učešće crkvenog hora.