Bečej opet drugi po količini zemljišta vraćenog putem restitucije
Prema poslednjim podacima objavljenim tokom januara ove godine od strane Agencije za restituciju, bivšim vlasnicima ili njihovim pravnim naslednicima je na nivou države vraćeno 73.569 hektara poljoprivrednog zemljišta oduzetog nakon Drugog svetskog rata. U državnom posedu preostalo je još oko 30.000 hektara oranica koje bi trebalo da im pripadnu, što je šest odsto od ukupno uknjiženog zemljišta u posedu Republike Srbije, koji iznosi 508.000 hektara.
Do sada najviše poljoprivrednog zemljišta u Vojvodini vraćeno je u Bačkoj Topoli – 8.157 hektara, a zatim u Bečeju – 5.720 hektara. Bečej je, prema ovim podacima na drugom mestu u Vojvodini po količini poljoprivrednog zemljišta koje je vraćeno prvobitnim vlasnicima.
Ovaj ubrzani trend vraćanja uglavnom oranica u bečejskom ataru posebno je uočljiv prethodne dve godine. U toku poslednje dve do tri godine skoro je dupliran broj hektara koji su vraćeni restitucijom. Iako u državnoj Agenciji tvrde da se prihodi od zakupa zemljišta u opštinama ne smanjuju drastično u budžetu opštine Bečej je smanjenje prihoda veoma vidljivo. U planovima je bilo predviđeno da to bude oko 10 posto ali se čini da će to ipak biti mnogo više. Opština Bečej je ovih dana, u toku druge polovine januara meseca, objavila i Oglas za davanje u zakup poljoprivrednog zemljišta u državnoj svojini i to 791,73 hektara površine u prvom krugu. Otvaranje ponude je 5. februara a rang lista će biti objavljena na sajtu Uprave za poljoprivredno zemljište.
Da podsetimo, pravo na zakup i korišćenje poljoprivrednog zemljišta u državnoj svojini mogu ostvariti fizička i pravna lica koja su nosioci ili članovi registrovanih poljoprivrednih gazdinstava uz ispunjavanje dodatnih zakonskih uslova u zavisnosti od osnova zakupa i korišćenja za koji su zainteresovani.
U bečejskoj opštini trenutno ima 5.388,79 ha zemlje a od toga je 4.376,33 ha po zakupom (81,43 % su njive, oranice, 11,94 su ribnjaci a 4, 93 su pašnjaci).
Šta se dešava sa zemljom koja je vraćena vlasnicima?
Neki opšti trend u Vojvodini u poslednje dve godine na tržištu je ukrupnjavanje zemljišta, pojavio se veliki broj tabli zemljišta iz restitucije na tržištu. Kupci su velika poljoprivredna gazdinstva a njima je u interesu ukrupnjavanje zemljište jer time smanjuju troškove proizvodnje. S druge strane, prodavci ovog zemljišta, naslednici su retko poljoprivrednici i vrlo često nisu dovoljno informisani o tržišnim cenama zemljišta koje su dobili iz restitucije i spremni su da prodaju zemljište nešto ispod tržišne cene. Tokom prethodne godine i tokom trajanja pandemije Covid- 19 i neposredno pre pojave pandemije cene zemljišta bile su stabilne na svim lokalitetima u Vojvodini.
Pored toga i Razvojni fond Autonomne pokrajine Vojvodine raspisao je konkurs za dugoročne kredite za kupovinu poljoprivrednog zemljišta. Kako se navodi na sajtu fonda, konkurs je otvoren do iskorišćenja sredstava planiranih za njegovu realizaciju. Sredstva su namenjena za kupovinu poljoprivrednog zemljišta u cilju ukrupnjavanja poseda registrovanih poljoprivrednih gazdinstava, a iznos u skladu sa kreditnom sposobnošću podnosioca zahteva kreće se od 300 hiljada do 20 miliona dinara. Sopstveno učešće je najmanje 20% vrednosti poljoprivrednog zemljišta koje je predmet kupovine. Rok vraćanja kredita je do sedam godina, u okviru kojih je obuhvaćen grejs period do 12 meseci. U grejs periodu obračunava se i plaća interkalarna kamata mesečno, tromesečno ili šestomesečno, u visini ugovorene kamatne stope, a anuiteti se obračunavaju i plaćaju mesečno, tromesečno ili šestomesečno.
Postavili smo nekoliko pitanja u vezi sa ovom temom dr Anđelku Miškoviću, članu opštinskog Veća koji je zadužen za poljoprivredu u opštini Bečej, o tome na koji način će ovaj trend vraćanja zemljišta vlasnicima putem restitucije uticati na deo budžeta koji se odnosi na prihode od izdavanja poljoprivrednog zemljišta i kakva su njegova predviđanja o tome kakva će vlasnička struktura tih oranica biti u budućnosti.
BD: Prema navodima Agencije za restituciju Bečej je opet na drugom mestu po broju hektara vraćenih putem restituciije, u pitanju je preko 5700 hektara, na koji način će ovo uticati na budžet opštine Bečej, kakva struktura zemljišta je u pitanju?
-To neće uticati na sam budžet Opštine Bečej, pošto su to nezavisna sredstva od budžeta. Uticaće na sredstva koja su na-menjena za ulaganje u poljoprivredu, odnosno na sredstva koja se vraćaju kroz atarske puteve, mostove, kanale, otresišta, i dr.
BD: Prema vašim saznanjima kako ti novi/stari vlasnici nakon restitucije koriste vraćenu zemlju, da li je sami obrađuju ili se ona brzo vrati na tržište, na prodaju?
-Njihovo je pravo da rade šta hoće sa svojom zemljom, imamo slučajeva da zemlja ide dalje na prodaju ili izdavanje, ali ima i onih koji nastavljaju da rade na svojoj zemlji.
BD: Koliko je još ostalo zemlje u državnom vlasništvu i kakva su predviđanja za taj ostatak u sledećih nekoliko godina?
-Zemljište koje je preostalo u vlasnistvu države je i dalje predmet restitucije. Trenutno je zemljište izdato stočarima na duži vremenski period (3-10 godina), ali i ti ugovori se mogu raskinuti u slučaju restitucije. Restitucija nije završena i dokle god ima slobodnog zemljišta, postoji mogućnost da ono bude vraćeno prethodnim vlasnicima.
BD: Da li postoji trend ukrupnjavanja poseda i u bečejskoj opštini?
-Da, ali je to teško reći jer se radi o malim proizvođačima sa velikim brojem parcela. Svakako da je ukrupnjavanje jedan oblik pojeftinjenja proizvodnje, ali je do toga veoma teško doći samostalno. Potencijalna komasacija zemljišta može da se radi tek pošto bi se kompletno zemljište vratilo vlasnicima.
