Branislav Nešić: „Budućnost naše privrede je u intenziviranju poljoprivredne proizvodnje“
Prema planu razvoja opštine Bečej „najznačajnija grana privrede u opštini Bečej je poljoprivreda sa ukupnom površinom poljoprivrednog zemljišta na teritoriji opštine Bečej od oko 42.000 hektara (što je 86,5% ukupne površine Opštine). Ono što karakteriše ove poljoprivredne površine je i da je u pitanju visoko kvalitetno poljoprivredno zemljište.
Prema ovom planu jedan od zadataka koje bi opština Bečej trebalo strateški da realizuje je da se radi na stvaranju povoljnog ambijenta za razvoj konkurentne privrede i povećanja zapošljivosti mladih poljoprivrednika.
Jedna od mera u planu je pružanje nefinansijske podrške poljoprivrednicima u opštini Bečej radi unapređenja proizvodnje. Deo tog plana su i pobrojane prednosti i manjkavosti čitavog poljoprivrednog okruženja i cele ove grane privrede u opštini Bečej. Navode i ekonomski faktori kao što su povoljan geografski položaj opštine i blizina granice sa EU, ali i prirodni resursi pored samog zemljišta kao što su vodno bogatstvo uz Tisu, kanal DTD, termalne vode ali i sociološko društveni kontekst kao što je duga tradicija bavljenja poljoprivredom na ovim prostorima.
No jedan od većih problema jeste da se poljoprivredom, u onoj „gazdinskoj“ formi (misli se na mala gazdinstva koja jesu ili nisu zvanično registrovana) uglavnom bavi sve starije stanovništvo u selima. Lokalni budžet očigledno je da nema ni dovoljno sredstava za neke ozbiljnije programe stimulacije mladih da registruju gazdinstva i da ostanu da rade u poljoprivredi. Ratarstvo u primarnoj poljoprivrednoj proizvodnji je i dalje najčešća grana poljoprivrede kojim se lokalni privrednici bave. Većih inicijativa za modernizaciju rada na zemlji, adekvatnije informisanje preduzetnika organizovanjem finansijske ali i nefinansijske poslovne podrške za sada nema baš mnogo. Ima tu još dosta problema kada je u pitanju strateški razvoj ove, kako je rečeno u planu „najznačajnije grane privrede u Bečeju“.
Ovim povodom razgovarali smo sa članom Opštinskog veća zaduženog za oblast privrede i poljoprivrede Branislavom Nešićem.
Koliko hektara trenutno u opštini Bečej obrađuju individualni poljoprivredni proizvođači i koliko je registrovano gazdinstava?
Što se tiče strukture gazdinstava, Bečej je pretežno opština individualnih poljoprivrednih proizvođača. Prema poslednjim dostupnim podacima i procenama, imamo veliki broj registrovanih individualnih poljoprivrednih gazdinstava, oko 2300, koja obrađuju dominantan deo od ukupno oko 42.000 hektara obradivog zemljišta u ataru opštine.
Koliko je u zakupu državnog zemljišta?
Kada je u pitanju državno poljoprivredno zemljište, situacija je prilično dinamična jer se površine menjaju usled restitucije i godišnjih programa zakupa. Opština Bečej upravlja značajnim fondom državnog zemljišta, oko 5000 hektara. Brojke variraju, ali je reč o značajnim površinama koje čine važan deo lokalne poljoprivredne proizvodnje.
Koja je starosna struktura poljoprivrednih proizvođača? Koliko ima gazdinstava koje obrađuju mladi poljoprivredni proizvođači?
Starosna struktura naših poljoprivrednih proizvođača u opštini Bečej odražava širi, zabrinjavajući trend prisutan u celoj Srbiji, a to je demografsko starenje ruralnog stanovništva. Nažalost, poljoprivreda u Bečeju, u velikoj meri, „leži na plećima“ iskusnijih generacija. Prosečna starost nosilaca poljoprivrednih gazdinstava kreće se oko šeste decenije života, pri čemu značajan deo aktivnih proizvođača ima preko 65 godina. Kada govorimo o mladim poljoprivrednicima, situacija zahteva posebnu pažnju. Njihov udeo u ukupnom broju nosilaca gazdinstava je, nažalost, skroman i kreće se tek oko desetak procenata. Ovaj disbalans predstavlja jedan od ključnih strateških izazova za opštinu. Aktivno radimo na kreiranju ambijenta i podsticajnih mera kojima bismo motivisali mlade ljude da ostanu na zemlji, modernizuju proizvodnju i obezbede neophodnu smenu generacija u ovom vitalnom privrednom sektoru.
Koje su kulture najraširenije, šta se najčešće proizvodi?
Kada analiziramo strukturu poljoprivredne proizvodnje u opštini Bečej, slika je vrlo jasna: dominira ratarstvo. Iako su kukuruz, pšenica, suncokret i dalje okosnica proizvodnje, uočavamo značajne promene trendova na našim parcelama. Naime, sve se više gaji uljana repica, koja postaje važna industrijska kultura, dok, nažalost, soja u poslednjih nekoliko godina polako iščezava i zauzima sve manje površine u našem ataru. Iako postoje i manji zasadi povrtarskih i voćarskih kultura, Bečej je primarno centar za proizvodnju žitarica i industrijskog bilja.
Da li se koriste državni podsticaju u poljoprivredi i u kojoj meri?
Apsolutno, korišćenje državnih podsticaja u opštini Bečej je veoma raširena praksa i predstavlja ključan segment finansiranja lokalnih poljoprivrednika; stepen korišćenja je značajan, naročito za direktna plaćanja po hektaru, nabavku opreme i mehanizacije, kao i investicije u objekte, a zahvaljujući digitalizaciji kroz portal eAgrar, može se reći da su državne subvencije vitalni „finansijski kiseonik“ za održavanje konkurentnosti i razvoja poljoprivredne proizvodnje u našem kraju.
Šta je strateški fokus razvoja poljoprivrede u opštini Bečej?
Strateški fokus razvoja poljoprivrede u opštini Bečej jeste intenziviranje proizvodnje uz korišćenje raspoloživih prirodnih resursa, prvenstveno kroz razvoj sistema za navodnjavanje i jačanje podrške lokalnim poljoprivrednicima, kako bi njihova proizvodnja bila što konkurentnija.
Sa kojim problemima se suočavaju mladi poljoprivredni proizvođači na početku, pri registrovanju gazdinstava, izradi biznis plana, kupovine mašina i sl?
Na početku svog puta, mladi poljoprivredni proizvođači suočavaju se sa nizom izazova koji često deluju kao nepremostive prepreke. Pristup zemljištu je najveća barijera jer je zemlja skupa, teško dostupna, a zakup je nesiguran, što onemogućava dugoročno planiranje. Nedostatak početnog kapitala i otežan pristup kreditima su hroničan problem, što otežava nabavku mašina i opreme. Ove finansijske prepreke prate i administrativni izazovi, jer snalaženje u brojnim pravilnicima i izrada kvalitetnih biznis planova zahtevaju znanja koja početnicima često nedostaju. Ukratko, kombinacija nedostatka zemlje, novca i praktičnog znanja predstavlja najveće probleme za mlade poljoprivrednike na početku bavljenja ovim poslom.
Da li možete da navedete nekoliko inovativnih ideja i primera uspešno realizovanih u našoj opštini, koje su dobar primer pravca razvoja poljoprivrede u našoj opštini?
Apsolutno najvažniji infrastrukturni primer jeste dvonamenski sistem „Perlek 2“ kod Bačkog Petrovog Sela i “Srednja Bačka” između reke Tise i mrtve Tise, koji će biti realizovani u narednih nekoliko meseci, u saradnji sa javnim preduzećem “Vode Vojvodine”. Ovaj sistem je jedinstven jer omogućava odvodnjavanje (zaštitu od poplava i viška vode) i navodnjavanje (dovod vode u sušnim periodima) za hiljade hektara obradivog zemljišta direktno iz reke Tise. Njegova dvonamenska funkcija obezbeđuje sigurnost proizvodnje tokom cele godine i predstavlja okosnicu razvoja intenzivne poljoprivrede u tim delovima opštine, što je primer koji ističemo kao model za budućnost. Pored toga, imamo i uspešne primere manjih, privatnih gazdinstava koja su se okrenula visoko-tehnološkoj proizvodnji i preciznoj poljoprivredi.
Koje su smernice za dalje u opštini kada je poljoprivredna u pitanju, šta su planovi sa državnim zemljištem koje se iznajmljuje dalje?
Mi vidimo budućnost u intenziviranju proizvodnje. Ključni plan je maksimalno iskorišćavanje naše hidromelioracione infrastrukture, pre svega sistema za navodnjavanje, kako bismo povećali površine koje se navodnjavaju direktno iz Tise i kanala. To je garancija stabilnosti prinosa u ovim klimatski promenljivim vremenima. Pored toga, radimo na kontinuiranoj podršci i edukaciji poljoprivrednika, kao i na jačanju lokalnih kapaciteta za preradu proizvoda.
Što se tiče državnog zemljišta, planovi su usmereni na održavanje reda, transparentnosti i zakonitosti. Nastavićemo sa redovnim i javnim licitacijama raspoloživog državnog zemljišta, obezbeđujući prihode i sprečavajući bespravno korišćenje. Poseban akcenat stavljamo na očuvanje stočarstva, jer se deo tog zemljišta prioritetno dodeljuje stočarima na korišćenje, što je ključno za njihov opstanak i razvoj.
