Transparentnost, efikasnost i stanje u lokalnoj upravi

Projekat „Praćenjem javne uprave ka bolje upravljanju na lokalu – Pratim JAˮ, koji finansira Evropska unija a sufinansira Ministarstvo za ljudska i manjinska prava i društveni dijalog predstavljen je u Bečeju. Ovaj projekat traje dve godine, sprovode je Centar za evropske politike, Centar za ravnomerni regionalni razvoj, Nacionalna koalicija za decentralizaciju i Ekološki centar „Staništeˮ i cilj mu je monitoring reformi i istraživanje funkcionalnosti upravljanja lokalnih javnih uprava. Projekat je realizovan u 17 lokalnih samouprava iz cele Srbije uključujući i Bečej.  Ovom prilikom u opštini Bečej prikazani su uporedni rezultati za 4 opštine (Bečej, Subotica i Odžaci i Vršac).

Vanesa Belkić, izvršna direktorka Centra za ravnomerni regionalni razvoj je na početku prezentacije obrazložila metodologiju monitoringa, objasnila kriterijume i način bodovanja. Na ovoj listi od 17 opštinskih uprava Bečej se našao na drugom mestu po broju bodova, odmah iza Subotice koja je prva. No to ne znači da u obe od ove dve opštine stvari funkcionišu idealno jer je to negde samo na oko 60 posto uspešnosti.

Šta je sve ocenjivano?

Ocenjivano je ukupno stanje lokalne uprave, pružanje uslu ga građanima – onlajn i u samim institucijama, upravljanje javnim finansijama i transparentnost budžetskog procesa, službenički sistem u lokalnoj upravi, upravljanje ljudskim resursima i sl.

Nalazi istraživanja su pokazali da je Opština Bečej osvojila ukupno 157 bodova (od mogućih 262), odnosno da su analizirani indikatori u svih 6 oblasti javne uprave ispunjeni 59,9%.

U okviru prve oblasti – Strateški okvir za unapređenje rada lokalne uprave utvrđeno je da je OU Bečej obezbedila učešće civilnog sektora i zainteresovanih strana u javnim konsultacijamaprilikom izrade LAP-a za borbu protiv korupcije i AP za unapređenje položaja žena i rodne ravnopravnosti 2018–2022. Identifikovani su i nedostaci koji se  odnose na to da nema učešća predstavnika civilnog sektora u svim telima formiranim za sprovođenje i praćenje ovih  dokumenta, kao i da se ova tela redovno ne sastaju (najmanje jednom u šest meseci) i ne izrađuju godišnje izveštaje o sprovođenju usvojenih dokumenata.

U okviru druge oblasti – Izrada i koordinacija politika, nalazi istraživanja su pokazali da je u velikoj meri obezbeđena transparentnost rada Opštinskog veća, tako što se nakon sednica javno objavljuju zapisnici i usvojeni predlozi odluka i drugih akata. Međutim, javnost nije informisana o zakazanim sednicama i njihovom dnevnom redu, niti se pripremaju informacije koje treba da građanima približe suštinu usvojenih predloga odluka, pre svega, u smislu razumevanja njihovog uticaja i koristi za same građane.

Monitoringom treće oblasti – Službenički sistem i upravljanje ljudskim resursima utvrđeno je da su osnovni pravci i ciljevi u oblasti upravljanja ljudskim resursima definisani posebnim aktom, kao i da je uspostavljen adekvatan institucionalni okvir za obavljanje ovih poslova u skladu sa veličinom opštine. Takođe, internim aktima opštine je predviđeno obavljanje svih poslova u oblasti upravljanja ljudskim resursima, a kao dobra praksa se ističe i ažurno vođenje kadrovske evidencije o zaposlenima, kao i priprema i javno objavljivanje izveštaja o broju i strukturi zaposlenih. U ovoj oblasti je Bečej dobio dobre ocene ali daljom analizom se pokazalo da postoje ozbiljni nedostaci u procesu zapošljavanja službenika na izvršilačkim radnim mestima, kao što su: javni konkursi ne sadrže opise poslova za raspisane radne pozicije, u određenim situacijama se uslovi za radna mesta upodobljavaju pre raspisivanja konkursa za prijem unapred određenih kandidata, odluke o izboru kandidata na javnim konkursima se ne  objavljuju javno.

U okviru četvrte oblasti – Odgovornost identifikovan je visok nivo proaktivnosti opštinske uprave u objavljivanju informacija o svom radu na zvaničnoj internet prezentaciji. Opštu sliku, ipak, kvari nalaz da je većina analiziranih dokumenata objavljena samo na srpskom jeziku, dok su verzije na mađarskom jeziku dostupne uglavnom u službenim listovima opštine, a ređe na mađarskoj verziji internet prezentacije. S obzirom na to da se građani, po pravilu, ne informišu čitajući službene listove, ovakva praksa nije pozitivno ocenjena pošto Mađari čine većinsko stanovništvo u opštini.

U okviru pete oblasti – Pružanje usluga Opština Bečej je dobila najslabije rezultate jer je utvrđeno je da ne postoji poseban planski dokument koji se odnosi na unapređenje kvaliteta javnih usluga koje se pružaju građanima, već da LAP za borbu protiv korupcije sadrži ciljeve usmerene na bolji kvalitet administrativnih usluga. Pozitivno je ocenjeno da je trenutno u opštinskoj upravi u toku uspostavljanje jedinstvenog upravnog mesta, a građani su do sada mogli da u Uslužnom centru OU podnesu više različitih zahteva i ostvare više svojih prava /usluga na jednom mestu i na svim službenim jezicima u upotrebi/. Opštinska uprava nije imala „knjigu utisaka“ niti je merila stepen zadovoljstva građana ostvarenim uslugama u Uslužnom centru. Kada je reč o pružanju onlajn usluga, korišćenjem elektronskih servisa poput nacionalnog portala eUprava, analiza je pokazala da OU Bečej u značajnijoj meri ne koristi ovaj portal za pružanje svojih usluga, ali da na svom zvaničnom veb-sajtu ima nekoliko onlajn servisa, poput virtuelnog matičara.

U okviru šeste oblasti – Upravljanje javnim finansijama nalazi monitoringa su pokazali da se prilikom usvajanja budžeta opšti-ne ne poštuje budžetski kalendar. Budžetski rashodi i izdacisu iskazani po programskoj klasifikaciji, ali budžet ne sadrži nijedan rodno odgovorni cilj. Odstupanje između inicijalno planiranih i ostvarenih budžetskih prihoda i rashoda je u 2020. godini iznosilo manje od 15%, što se može smatrati dobrim rezultatom. Analiza je dalje ukazala na visok nivo transparentnosti budžeta opštine, pre svega, u smislu lake dostupnosti dokumenata koji se odnose na njegovo usvajanje i izvršenje. Ipak, uočene su i određene manjkavosti, koje se odnose na: nedostupnost izveštaja o korišćenju budžetske rezerve, neobjavljivanje građanskog vodiča kroz Odluku o završnom računu budžeta opštine i neredovno objavljivanje budžetskih dokumenata u otvorenom formatu. U oblasti sprovođenja javnih nabavki, zaključeno je da se postupci javnih nabavki sprovode na principima transparentnosti, jednakog tretmana ponuđača, zabrane diskriminacije, te da se za njihovo sprovođenje formira komisija u skladu sa odredbama zakona. Međutim, primetan je nizak nivo kompetitivnosti sprovedenih postupaka javnih nabavki, pre svega, imajući na umu mali broj ponuđača po postupku, odnosno činjenicu da se u više od polovine okončanih javnih nabavki ugovor dodeljuje jedinom ponuđaču u postupku.

Nakon prezentacije rezultata održane su i dve diskusije, prva koja se odnosila na analizu ponuđenih rezultata i preporuke za dalje unapređenje funkcionisanja opštinske uprave kao i diskusija o stanju i položaju civilnog sektora u pomenute četiri opštine i o njihovom učešću u procesima unapređenja javnih politika koju sprovode lokalne samouprave.